Pomagać komu możemy, to nasza odpowiedzialność.

Korzystać z pomocy innych, to nasza nadzieja.

George Vann

Wrocławscy lekarze rotarianie

Z kart historii

Kiedy amerykański prawnik Paul Harris zakładał w roku 1905 pierwszy klub rotariański w Chicago z pewnością nie przypuszczał, że po 100 latach społeczność rotariańska będzie liczyła 1 200 000 członków zrzeszonych w ponad 36 000 klubach na wszystkich kontynentach. Tysiące programów pomocowych dla najbardziej potrzebujących, wsparcie dla mieszkańców krajów rozwijających się, wsparcie dla opieki zdrowotnej, edukacji, poprawy warunków życiowych, szczepienia i wiele innych aktywności jest realizowanych każdego dnia według rotariańskiego hasła Service Above Self.

dr Dariusz Lewera
Collegium Witelona Uczelnia Państwowa w Legnicy
Ośrodek Pamięci i Dokumentacji Historycznej DIL

W latach 30-tych XX wieku Wrocław był bardzo ważną niemiecką metropolią oraz prężnym ośrodkiem naukowym. Pracowało tu wielu wybitnych przedstawicieli rożnych dziedzin nauki między innymi chemii, fizyki, medycyny i nauk humanistycznych. Z naszym miastem swoje kariery naukowe i zawodowe związało wielu noblistów jak choćby: Theodor Mommsen ((1817-1903), Philip Lenard (1862-1947), Max Born (1882-1970), Erwin Schrädinger (1887-1961), Hans Georg Dehmelt (1922-2017), Eduard Buchner (1860-1917), Friedrich Bergius (1884-1949), Karl von Frisch (1886-1982), Gerhart Hauptmann (1862-1946), Paul Ehrlich (1854-1915) wybitny lekarz bakteriolog, pionier chemioterapii. W takim mieście nie mogło zabraknąć klubu Rotary, dlatego 6 grudnia 1930 roku odbył się uroczysty czarter RC Breslau, a klubem sponsorskim był niewiele starszy RC Berlin. Wśród członków założycieli było wielu znakomitych przedstawicieli wrocławskiej society, między innymi: dr Kurt von Eichborn ‒ dyrektor banku, konsul Reinhardt Ercklenz – dyrektor fabryki maszyn cukrowniczych, konsul dr Richard Fuß ‒ dyrektor Śląskiego Związku Banków, Alfred von Groening – kurator Uniwersytetu i Wyższej Szkoły Technicznej, dr inż. Otto Oesterlen – dyrektor generalny w firmie Linke-Hofmann-Busch A.G., największego wówczas w Europie producenta lokomotyw (po 1945 roku PaFaWag), dr Otto Wagner – burmistrz Wrocławia i wiele innych znaczących postaci miasta. Spotkania odbywały się w restauracji „U Hansena” uchodzącej za jedną z najlepszych we Wrocławiu. Kub liczył pierwotnie 29 członków.

Czasy narodowego socjalizmu nie dopuszczały istnienia tego typu organizacji, postrzegano je jako niebezpieczne dla aparatu państwa. Kolejnym problemem stało się członkostwo obywateli pochodzenia żydowskiego, uznawanych za ludzi drugiej kategorii. Wobec niemożności swobodnej działalności charytatywnej kluby uległy samorozwiązaniu ze skutkiem na dzień 15.10.1937 roku. Dwa dni wcześniej gestapo zostało upoważnione do zajęcia wszystkich dokumentów klubowych. Po tych wydarzeniach certyfikaty założycielskie 42 niemieckich klubów zostały zwrócone do biura Rotary International w Szwajcarii.

Rotary w powojennym Wrocławiu

Reaktywacja ruchu rotariańskiego w Polsce mogła nastąpić dopiero po zmianach ustrojowych w 1989 roku. Z inicjatywą wyszedł wówczas dr Jerzy Jagoda, ale wiedział, że potrzebuje wsparcia osób o najwyższej pozycji we Wrocławiu. Tak dotarł do kardynała Henryka Gulbinowicza i prof. Wojciecha Witkiewicza – pomogli. Pierwsze spotkania organizacyjne odbywały się w Szpitalu Specjalistycznym przy ulicy Kamieńskiego. Uroczystość wręczenia karty czarterowej odbyła się 19 października 1991 roku, a pierwszym prezydentem został prof. Wojciech Witkiewicz. Przedstawiciele klubu założycielskiego RC Landskrona Citadell na czarter przywieźli prezent w postaci dzwonu, który do dzisiaj rozpoczyna każde spotkanie. Na uwagę zasługuje fakt, że zgodnie z przyjętą tradycją widnieje na nim napis Krystyna, imię żony pierwszego prezydenta. Przez lata klub zasilili swoim zapałem i pasją do pomagania wrocławscy lekarze: prof. Wojciech Barg, dr Janusz Grzesiczak (†), dr Ryszard Jadach, prof. Dariusz Jagielski, prof. Wojciech Kustrzycki, dr Andrzej Łakota (†), prof. Marek Sąsiadek, prof. Wojciech Witkiewicz, prof. Krzysztof Wronecki i prof. Marek Ziętek. Pierwszy wrocławski klub zawsze wyróżniał się dużą aktywnością. Po kilku latach spotkań przy ul. Kamieńskiego, spotkania odbywają się w hotelu „Dwór Polski” na wrocławskim Rynku.

Drugim wrocławskim klubem powołanym do życia w roku 1996 jest RC Wrocław-Centrum. W skład członków weszło także wielu wybitnych lekarzy, którzy przez lata angażowali się w organizację lub wsparcie programów pomocowych: prof. Ryszard Andrzejak, prof. Jerzy Błaszczuk, dr Antoni Brański, dr Stanisław Kobierzycki, prof. Piotr Pelczar, dr Piotr Pobrotym, dr Marek Pudełko, dr Grzegorz Stoiński, prof. Andrzej Steciwko (†) i prof. Piotr Szyber (†). Siedziba klubu wielokrotnie się zmieniała, od dwóch lat miejscem spotkań jest hotel „Haston Old Town”.

Trzeci klub RC Wrocław-Panorama powstał, kiedy okazało się, że chętnych do uczestnictwa w pracy charytatywnej jest bardzo dużo i jest przestrzeń dla kolejnego klubu. Uroczysty czarter odbył się w roku 1999. Nie będzie przesadą nazwanie go klubem medyków z powodu najsilniejszej reprezentacji tej profesji wśród członkiń i członków, którzy na co dzień aktywnie uczestniczą w realizacji programów pomocowych. Byli lub są wśród nich: prof. Szymon Dragan, dr Andrzej Drak (†), prof. Jarosław Drobnik, dr Kazimierz Kaim, dr Tomasz Michalski, dr Ewa Minch, dr Zbigniew Mlądzki, dr Marek Nikiel, dr Marek Nowak (†), dr Jerzy Odonicz-Czarnecki, prof. Krzysztof Simon, dr Roman Sobolewski, prof. Jerzy Rudnicki i pełniący w ostatniej kadencji funkcję prezydenta klubu prof. Romuald Zdrojowy. Od dwudziestu lat w każdy poniedziałkowy wieczór rotarianie spotykają się w hotelu „Radisson BLU”.

W roku 2023 wrocławska rodzina rotariańska powiększyła się o kolejny klub, który przybrał nazwę RC Wrocław-Novum. Niektóre europejskie miasta mogą pochwalić się działalnością nawet kilkudziesięciu klubów, dlatego powstanie czwartego klubu zostało przyjęte z dużą radością i nadzieją, że nie jest on ostatnim, który funkcjonuje i pomaga w naszym mieście i regionie. Wśród lekarzy, którzy aktywnie uczestniczą w działalności klubu są: dr Maciej Starzyk, dr Agata Ruchel-Chojka i dr Halina Wołkowińska. Za miejsce spotkań założyciele klubu wybrali Art Hotel przy ul. Kiełbaśniczej.

Aktywność charytatywna

Nie sposób wymienić wszystkich akcji pomocowych, które były udziałem wrocławskich rotarian, odpowiadających na potrzeby osób, ale także instytucji, szpitali, szkół, ośrodków wychowawczych i domów dziecka. Duże wsparcie otrzymały osoby z niepełnosprawnością, które zostały wyposażone w protezy, wózki, zaopatrzenie ortopedyczne. Nie pozostawały bez pomocy także rodziny mierzące się z ciężkimi chorobami jednego z ich członków. Fundowano sanatoria, kolonie, wczasy rehabilitacyjne, a także wsparcie finansowe na zorganizowanie pomocy wytchnieniowej. Wrocławskie Rotary zdało wiele poważnych egzaminów podczas klęsk żywiołowych ‒ były to powodzie w Polsce, Ukrainie, Rumunii. W roku 1997, kiedy Wrocław przeżywał powódź stulecia, pierwszy wrocławski klub zorganizował część prac remontowych w Szpitalu im. T. Marciniaka. Całkowitemu uszkodzeniu uległ wówczas tomograf. i tutaj też z pomocą przyszli rotarianie. Akcja zbiórki pieniędzy zorganizowana przez RC Wrocław przy pomocy klubów rotariańskich z północnych Niemiec oraz radia Norddeutscher Rundfunk umożliwiła zakup najnowocześniejszego na owe czasy tomografu firmy Siemens Somatom Plus 4 Expert, dzięki któremu szpital mógł nadal prowadzić diagnostykę tak istotną w neurologii i neurochirurgii. Nie do przecenienia była także akcja zawiązana z organizacją kolonii letnich dla dzieci, których domy ucierpiały w powodzi. Zorganizowano wówczas kolonie dla 1200 dzieci w Polsce, na Węgrzech i w Austrii. Niejednokrotnie poszkodowani w powodzi pozostawali bez domów i środków do życia i trzeba było organizować im wszystko od podstaw.

Poważnym wyzwaniem dla wrocławskiego Rotary jest obecnie wojna w Ukrainie, setki tysięcy ukraińskich emigrantów za miejsce swojego pobytu wybrało Wrocław. Pozostawali na początku bez środków do życia, odpowiedniej odzieży i dachu nad głową. Należało znaleźć miejsce zakwaterowania, często w prywatnych domach, a także udzielić wsparcia finansowego pozwalającego na pierwsze zagospodarowanie. Wśród ukraińskich emigrantów było wiele chorych dzieci, które dzięki wsparciu klubów partnerskich z całego świata mogły liczyć na specjalistyczne konsultacje i leczenie, których łącznie odbyło się 6000. Niemały problem stanowiła bariera językowa, dlatego wrocławskie kluby finansowały kursy języka polskiego, aby jak najszybciej emigranci ukraińscy mogli pełniej uczestniczyć w życiu naszego społeczeństwa.

Nie bez znaczenia jest edukacja w postaci otwartych spotkań organizowanych przez wrocławskie kluby. Tutaj także dużą rolę odgrywają lekarze, dzieląc się swoją wiedzą na temat profilaktyki wielu chorób. Jedną z ostatnich akcji medycznych była „biała sobota” zorganizowana w Kotlinie Kłodzkiej, podczas której mieszkańcy terenów popowodziowych mogli uzyskać bezpłatne konsultacje specjalistów – lekarzy rotarian.

Zaangażowanie wrocławskich klubów i poszczególnych osób została zauważona przez centralę Rotary International w Chicago. Najbardziej aktywne członkinie i członkowie otrzymali najwyższe odznaczenie w organizacji ‒ Medal Paula Harrisa. W ostatnich latach także prezydent Wrocławia Jacek Sutryk odznaczył wiele rotarianek i rotarian medalem „Zasłużony dla Wrocławia”. Widzę państwa ogromną pomoc i zaangażowanie, dziękuję wam za to w imieniu własnym i beneficjantów państwa pomocy ‒ mówił na uroczystości wręczenia medali prezydent Wrocławia.

Za całokształt pracy na rzecz miasta i społeczności lokalnej decyzją Rady Miejskiej Wrocławia czterech lekarzy rotarian otrzymało Nagrodę Wrocławia, byli to: prof. Wojciech Witkiewicz (2011), dr Ryszard Jadach (2012), prof. Krzysztof Wronecki (2016) i prof. Piotr Szyber (2020).

Wszelka pomoc udzielana potrzebującym odbywa się wyłącznie dzięki składkom rotarian, wpłatom sympatyków i szczodrości mieszkańców naszego miasta uczestniczących w organizowanych balach charytatywnych, dlatego na szczególne wyróżnienie zasługuje praca wrocławskiej stomatolog dr Elżbiety Wroneckiej, która jest organizatorką wielu bali charytatywnych, z których dochód stale zasila fundusz pomocowy. Dr Wronecka nie należy do Rotary, ale jej ogromna praca i wsparcie dla działalności rotariańskiej zostało zauważone i przed trzema laty otrzymała Medal Paula Harrisa, a w ubiegłym roku dołączyła do grona zasłużonych dla Wrocławia.

Suma lat aktywności klubów rotariańskich w powojennym Wrocławiu zbliża się do setki. Każdy pozostawił w niej swój ślad, dlatego w publikacji autor wymienił alfabetycznie wszystkich lekarzy, którzy są lub byli związani z ruchem rotariańskim we Wrocławiu oraz tych, którzy odeszli na wieczny dyżur.