Bliżej stomatologii - Naukowa podróż do… Kołobrzegu Drukuj
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

Naukowa podróż do… Kołobrzegu

Jakie są najnowsze trendy w stomatologii? Tego lekarze dentyści dowiedzieli się podczas XXII konferencji naukowo-szkoleniowej w Kołobrzegu. Przez trzy dni (29-31 marca) w Diune Hotel & Resort poruszano istotne problemy, z którymi stomatolodzy spotykają się w  codziennej praktyce. A za tą naukową podróżą do Kołobrzegu stoją dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler, przewodnicząca Komisji Stomatologicznej ORL w Szczecinie i dr n. med. Łukasz Tyszler, wiceprezes ORL w Szczecinie.

 

„Najnowsze trendy w stomatologii” są wciąż trendy. Ponad 200 uczestników – ta liczba mówi sama za siebie. Wśród przybyłych – delegacja z Komisji Stomatologicznej Dolnośląskiej Rady Lekarskiej (Iwona Świętkowska, Urszula Kanaffa-Kilijańska, Violetta Duży). 3 dni, imponujące gremium prelegentów i łącznie – 16 wykładów. W tym ten dotyczący nasilającego się współcześnie zjawiska „zjadanie własnych zębów”.

 

Jak leczyć patologiczne starcie zębów?

„Zjadanie własnym zębów” to dziś problem powszechny. Do gabinetu stomatologicznego często trafiają pacjenci, u których utrata zewnętrznych warstw tkanek zęba przybiera patologiczną postać. O tym m.in. mówiła prof. dr hab. n. med. Teresa Sierpińska, konsultant krajowy z protetyki stomatologicznej. Prelegentka wygłosiła referat pt. „Postępowanie rehabilitacyjne u pacjentów z patologicznym starciem uzębienia uwzględnieniem analizy okluzyjnej przed, w trakcie i po leczeniu”.

Jak wiadomo, ścieranie się zębów jest zjawiskiem fizjologicznym i wynosi średnio 15 µm w przypadku zębów przedtrzonowych i 29 µm w przypadku zębów trzonowych dla powierzchni okluzyjnych na rok. Z patologicznym ścieraniem uzębienia mamy do czynienia wtedy, kiedy proces utraty tkanek twardych przebiega w miejscach i w czasie nieadekwatnym dla zjawisk fizjologicznych.

Utrata wysokości tkanek twardych powyżej 1/3 wysokości korony zęba to już zaawansowany proces starcia patologicznego.

Cechy kliniczne wskazujące na obecność patologicznego procesu to:

  • obnażanie zębiny wtórnej, ekspozycja zębiny na powierzchniach językowych lub policzkowych,
  • ubytki niepróchnicowe pochodzenia w okolicy szyjki zęba, zagłębienia w okolicy brzegu siecznego lub powierzchni żującej,
  • starcie bardziej zaawansowane w jednym łuku niż w drugim,
  • niezdolność do kontaktu startych brzegów siecznych lub powierzchni żujących – podczas ruchu żuchwy,
  • wypełnienia wystające ponad powierzchnię okluzyjną,
  • nadwrażliwość zębów,
  • skrócenie długości siekaczy w taki sposób, że długość zęba nie jest proporcjonalna do jego szerokości,
  • obnażenie zębiny,
  • utrata żywotności zęba.

Wśród czynników etiologicznych odpowiedzialnych za starcie patologiczne wyróżnia się: warunki okluzyjne, braki zębowe, siłę zwarcia i jej przebieg w czasie, aktywność mięśni układu stomatognatycznego, właściwości fizyko-chemiczne śliny, skład mineralny szkliwa, choroby przebiegające z zarzucaniem treści pokarmowej z żołądka do jamy ustnej, czynniki dietetyczne, niektóre wykonywane zawody
– np. pracownicy pracujący przy produkcji akumulatorów, osoby długotrwale przebywające w dużym zapyleniu, czynniki idiopatyczne.

Zbierając wywiad warto zwrócić uwagę, czy: pacjent miał lub ma bulimię (uszkodzone szkliwo w torze wymiotów – podniebienne powierzchnie siekaczy górnych), popełnia błędy dietetyczne (np. żucie cytryny, spożycie dużych ilości napojów gazowanych typu coca-cola).

Klasyfikacja starcia zębów:

1. zasięg:

  • ograniczone (1-2 sekstanse),
  • uogólnione (3-6 sekstansów)

2. zaawansowanie:

  • łagodne: starcie ograniczone do szkliwa,
  • średnio zaawansowane: odsłonięcie zębiny
  • zaawansowane: odsłonięcie zębiny niezależnie od powierzchni zęba oraz utrata wysokości korony poniżej 2/3
  • ekstremalne: odsłonięcie zębiny niezależnie od powierzchni zęba oraz utrata wysokości korony powyżej 2/3

3. pochodzenie:

  • uszkodzenie mechaniczne: wewnątrz- lub zewnątrzpochodne (erozja).

Uszkodzenia mechaniczne wewnątrzpochodne, czyli atrycja to: bruksizm, zaciskanie zębów, przedwczesne kontakty, wadliwy sposób połykania. Egzogenne – abrazja to np. żucie kwaśnych pokarmów (wspomniana już cytryna), nawyki nagryzania ciał obcych, gra na instrumentach dętych, klamry i podparcia w protezach ruchomych, aparaty ortodontyczne. Uszkodzenia chemiczne endogenne to np.: płytka nazębna, płyn w kieszonce dziąsłowej, refluks żołądkowo-przełykowy, bulimia a egzogenne: napoje na bazie cytrusów, zawodowy kontakt z kwasami.

Objawy uszkodzenia chemicznego:

  • odsłonięcie zębiny na powierzchniach okluzyjnych i brzegach siecznych o kształcie filiżanki lub kraterów, zaokrąglenie guzków i spłaszczenie bruzd,
  • starcie na powierzchniach niezwarciowych (okolice szyjek zębów),
  • wystające ponad powierzchnie zębów wypełnienia,
  • szerokie zagłębienia na powierzchniach szkliwa, utrata proporcji długość – szerokość w zakresie koron klinicznych,
  • duża przezierność brzegów siecznych,
  • wypolerowana błyszcząca powierzchnia amalgamatów,
  • brak płytki nazębnej oraz kamienia,
  • nadwrażliwość,
  • wygładzone, jedwabiste powierzchnie zębów – zlokalizowane poza obszarami funkcji.

Objawy uszkodzenia mechanicznego:

  • starcie szkliwa i zębiny w tym samym stopniu,
  • zdolność do kontaktu startych brzegów siecznych lub powierzchni żujących – podczas ruchu żuchwy,
  • możliwe odłamanie guzków lub uszkodzenie uzupełnień stałych,
  • impresje zębów na policzkach i języku,
  • uszkodzenia zajmujące większą powierzchnię przy ograniczonej głębokości.

Jak przy takich objawach postępować z pacjentem? Należy: ocenić stopień i rodzaj starcia, ustalić przyczynę, podjąć działania profilaktyczne.

Działania profilaktyczne

W przypadku uszkodzeń chemicznych profilaktyka skupia się na: ustaleniu czynnika/-ów etiologicznych, szczegółowym wywiadzie dietetycznych z określeniem potencjalnych czynników etiologicznych, WATCH strategy, zabezpieczeniu powierzchni startych i walce z nadwrażliwością poprzez aplikację związków fluoru, bezpośrednim pokryciu dużych powierzchni materiałem kompozytowym lub zastosowaniu minimalnie inwazyjnych uzupełnień protetycznych (ceramika, kompozyt).

W przypadku uszkodzeń mechanicznych działania profilaktyczne polegają na: eliminacji kontaktów przedwczesnych w położeniu zwarcia centralnego i przy ruchach bocznych (regularna kontrola okluzji z wykorzystaniem różnych narzędzi), zastosowaniu szyny relaksacyjnej z twardego tworzywa akrylowego w celu stworzenia korzystnych warunków okluzyjnych, skierowaniu pacjenta do leczenia ortodontycznego (w przypadku stwierdzenia zaburzeń okluzyjnych), bezpośrednim zabezpieczeniu powierzchni startych materiałami kompozytowymi tak długo jak to możliwe, instruktażu higieny.

Podsumowanie

Patologiczne ścieranie uzębienia – zanim zdecydujemy się leczyć je u pacjenta, powinniśmy postawić na profilaktykę i zatrzymać proces chorobowy (remisja). Dopiero wtedy można myśleć o rekonstrukcji. Jak widać profilaktyka w stomatologii to nie tylko profilaktyka choroby próchnicowej. Problem będzie się nasilał, bo pacjentów z patologicznym starciem uzębienia z dnia na dzień przybywa.

Violetta Duży

 

Więcej o konferencji…

Szacowne grono wykładowców, autorytetów z wielu dziedzin stomatologicznych i medycznych, w ciekawy sposób przedstawiło obecne trendy w stomatologii. Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu reprezentowali: prof. Marzena Dominiak, kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego; prof. Beata Kawala, kierownik Katedry Ortopedii Szczękowej i Ortodoncji, konsultant krajowy w dziedzinie ortodoncji; prof. Tomasz Gedrange z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej, jednocześnie dyrektor Polikliniki Ortodoncji na Uniwersytecie w Dreźnie; dr hab. Wojciech Bednarz z Katedry i Zakładu Periodontologii.

Prof. M. Dominiak w zajmujący sposób przedstawiła problem replantacji zębów po urazie, a także autoreplantacji w oparciu o własne przypadki kliniczne. Prof. B. Kawala interesująco zaprezentowała leczenie ortodontyczne jako postępowanie interdyscyplinarne. Również prof. T. Gedrange z zaangażowaniem edukował słuchaczy na temat interdyscyplinarnego leczenia pacjentów ze szkieletowymi wadami zgryzu. Dr hab. W. Bednarz przystępnie i ciekawie opowiedział o leczeniu chirurgicznym zmian rozrostowych, przerostowych i nowotworowych w jamie ustnej.

Prof. Ingrid Różyło-Kalinowska, lekarz specjalista z zakresu radiologii i diagnostyki obrazowej, jest prezydentem European Academy of DentoMaxilloFacial Radiology, dyrektorem regionalnym na Europę International Association of Dentomaxillofacial Radiology i wiceprezydentem Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego. W porywający sposób przedstawiła światowe trendy w diagnostyce radiologicznej w prelekcji zatytułowanej „Czy CBCT wyprze pantomografię”, podkreślając niezbędność i rozwój tomografii stożkowej, przy jednoczesnej konieczności dalszego stosowania zdjęć RTG zębowych, skrzydłowych, skrzydłowo-zgryzowych oraz pantomograficznych (z tendencją do możliwości wyboru obrazowanej warstwy).

Stomatologię dziecięcą reprezentowała prof. Dorota Olczak-Kowalczyk, konsultant krajowy w tej dziedzinie, omawiając endodoncję zębów mlecznych, a także prof. Katarzyna Emerich z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, która przedstawiła zaskakujące przypadki spotykane u pacjentów dziecięcych.

Konsultant krajowy z protetyki stomatologicznej prof. Teresa Sierpińska ciekawie opowiedziała o postępowaniu rehabilitacyjnym u pacjentów z patologicznym starciem uzębienia z uwzględnieniem analizy okluzji.

Dr n. med. Małgorzata Tomasik z pasją omówiła „Zmianę płaszczyzny okluzyjnej i wymiaru pionowego w leczeniu ortodontycznym wybranych pacjentów”. Pani doktor z zespołem naukowców z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego i Akademii Morskiej stworzyła projekt i prototyp łyżki wyciskowej do jednostronnych braków uzębienia, który otrzymał złoty medal (rywalizując z przedstawicielami 25 krajów) na Międzynarodowej Wystawie Własności Intelektualnej, Wynalazków i Innowacji 2019 w Bangkoku.

Niezwykle ważne było zwrócenie uwagi na postępowanie z pacjentami obciążonymi chorobami ogólnoustrojowymi. Dr n. med. Anita Horodnicka-Józwa, specjalista pediatra, diabetolog, endokrynolog i diabetolog dziecięcy mówiła o dziecku z cukrzycą typu 1 w gabinecie stomatologicznym, natomiast dr Robert Józwa specjalista kardiolog inwazyjny – o pacjencie ze stabilną chorobą wieńcową przed zabiegiem niekardiologicznym.

Resumé pierwszej pomocy w gabinecie stomatologicznym w fascynujący sposób przedstawił dr n. med. Marek Zienkiewicz, specjalista anestezjologii i intensywnej terapii. Zalecał posiadanie w gabinecie glukometru, ciśnieniomierza, butli z tlenem. Przydatny może okazać się też pen z adrenaliną, który należy przechowywać w lodówce i podać głęboko domięśniowo w anafilaksji.

Uczestnicy „Najnowszych trendów w stomatologii” mogli wesprzeć wychowanków domów dziecka, którymi opiekują się członkowie OIL w Szczecinie, uczestnicząc w loterii, która stała się wizytówką cyklicznego wydarzenia.

Konferencji towarzyszyła sesja samorządowa, na którą zaproszeni zostali trzej politycy – posłowie różnych partii – dwoje lekarzy i lekarz dentysta (jedyny lekarz dentysta poseł w kraju). Dyskusja o sytuacji stomatologii w Polsce toczyła się z nadzieją na przekazanie problemów do wyższych instancji.

Komisję Stomatologiczną Dolnośląskiej Rady Lekarskiej reprezentowały: przewodnicząca Iwona Świętkowska, Violetta Duży i pisząca te słowa.

Urszula Kanaffa-Kilijańska