logowanie



Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 30 gości 
Deficyt kadr medycznych a telemedycyna - Kadry lekarskie polskiego systemu zdrowotnego Drukuj
Ocena użytkowników: / 8
SłabyŚwietny 

Dr Alicja Domagała Adiunkt w Zakładzie Polityki Zdrowotnej i Zarządzania Instytutu Zdrowia Publicznego Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Zainteresowania badawcze: zarządzanie zasobami ludzkimi w jednostkach ochrony zdrowia i kadry systemu zdrowotnego (Fot. z archiwum autorki)

Kadry lekarskie polskiego systemu zdrowotnego

Wprowadzenie

Organizacje międzynarodowe zajmujące się problematyką zdrowia od lat dużą wagę przypisują problemom pracowników medycznych, gdyż są oni podstawą każdego systemu zdrowotnego i stanowią kluczowe zasoby warunkujące poziom dostępności i jakości usług medycznych. Analizy stanu zdrowia populacji wskazują na bezpośrednią zależność pomiędzy stanem zdrowia populacji, a liczebnością kadry medycznej. Postępujący aktualnie proces starzenia się populacji oraz wzrost zachorowań na choroby przewlekłe, prognozują zwiększenie zapotrzebowania na usługi medyczne, a tym samym zwiększenie zapotrzebowania na personel medyczny1. Z drugiej strony ograniczenia ekonomiczne wymuszają racjonalizację wydatków finansowych na opiekę zdrowotną, co skutkuje koniecznością racjonalizacji zatrudnienia2. W ostatnich latach zagadnienia dotyczące niedoborów kadry medycznej, luki pokoleniowej w grupie lekarzy i pielęgniarek oraz prognoz w tym zakresie, są więc tematami bardzo aktualnymi i ważnymi. Dokumentem, który zainicjował debatę międzynarodową o problemach kadr medycznych w Europie był raport WHO pt. „Human resources for health in the WHO European Region”, w którym problemy te określono jako „światowy kryzys zasobów kadr medycznych”, podkreślając, że zjawisko to dotyczy zarówno krajów biednych, jak i bogatych.3 O aktualnym kryzysie sytuacji kadr medycznych zadecydowało wiele czynników, z których najważniejsze to: nieefektywne zarządzanie zasobami ludzkimi (w tym brak racjonalnej polityki kadrowej), niedostosowanie struktury zatrudnienia do profilu i zakresu świadczonych usług, brak planowania w systemie edukacji oraz w wielu krajach – niedofinansowania ochrony zdrowia. Aktualnymi problemami większości krajów są problemy dotyczące kształcenia i szkoleń zawodowych, zapewnienia satysfakcjonującego poziomu wynagrodzenia oraz utrzymania pracowników na stanowiskach pracy4.

Według szacunków Unii Europejskiej przedstawionych w dokumencie „EU level Collaboration on Forecasting Health Workforce Needs, Workforce Planning and Health Workforce Trends” braki zasobów ludzkich w systemie zdrowotnym na poziomie UE już w 2020 roku będą wynosić ok. 1 mln pracowników, w tym niedobory lekarzy szacowane są na poziomie ok. 230 000.5

Deficytu tego nie da się zlikwidować w krótkim czasie, gdyż proces kształcenia lekarzy trwa od kilku do kilkunastu lat, a więc ewentualne błędy i zaniedbania w planowaniu kadry medycznej mogą mieć poważne konsekwencje dla systemu przez wiele lat. Ponadto specyfika systemu opieki zdrowotnej wymaga opracowania i wdrożenia skutecznych mechanizmów monitorujących zapotrzebowanie i dostępność kadr medycznych.

W przypadku polskiego systemu zdrowotnego nie dysponujemy szczegółowymi prognozami w zakresie dostępności kadry lekarskiej, gdyż polityka kształtowania kadr lekarskich jest zdecydowanie niewystarczająca, brak formalnych struktur odpowiedzialnych za planowanie kadr medycznych, na poziomie rządowym nie są prowadzone działania planistyczne w tym obszarze, podczas gdy informacje i prognozy podawane przez środowisko lekarskie i ekspertów są bardzo niepokojące. Przyczyny niedoboru kadrowego wśród lekarzy w Polsce są złożone, a do najczęściej wymienianych zalicza się: migracje lekarzy z Polski do innych krajów UE, postępujący proces starzenia się tej grupy zawodowej, trudne warunki pracy i ciągle niesatysfakcjonujący poziom wynagrodzeń.

Diagnoza sytuacji kadry lekarskiej w Polsce

Według danych publikowanych przez Naczelną Izbę Lekarską łączna liczba osób wykonujących zawód lekarza na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiła 131.076, a zarejestrowanych członków izb w tej grupie odnotowano 143.157 osób6. Wynika z tych danych, że 8,4% osób posiadających prawo wykonywania zawodu lekarza nie praktykuje w zawodzie.

Tabela 1. Liczba lekarzy i dentystów wykonujących zawód wg województwa, miejsca zameldowania i tytułu zawodowego7.

Województwo

Liczba lekarzy i lek. dentystów wykonujących zawód

Liczba członków izby

Lekarze

Dentyści

Podw. PZW

Łącznie

Łącznie

dolnośląskie

10 503

3062

13

13 578

15 182

kujawsko-pomorskie

6 106

1 275

11

7 392

7 814

Lubelskie

7 870

2 113

12

9 995

10 675

Lubuskie

2 322

797

6

3 125

3 437

Łódzkie

10 432

2 736

46

13 214

14 479

Małopolskie

12 262

3 307

33

15 602

16 501

mazowieckie

22 244

5 814

103

28 161

32 341

 

Opolskie

2 340

667

8

3 015

3 274

podkarpackie

5 423

1 620

7

7 050

7 573

Podlaskie

4 909

1 408

29

6 346

6 665

Pomorskie

7 696

2 141

9

9 846

11 787

Śląskie

16 149

3 925

94

20 168

21 694

świętokrzyskie

3 761

1 076

7

4 844

4 991

 

warmińsko-mazurskie

3 473

916

3

4 392

4 819

wielkopolskie

9 973

2 857

52

12 882

14 384

zachodniopomorskie

5 379

1 641

12

7 032

7 983

brak informacji

233

106

2

342

360

ŁĄCZNIE

131075

35 461

447

166 984

183 959

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych statystycznych publikowanych przez Naczelną Izbę Lekarską wg stanu na dzień 31.12.2015 r.

Według danych publikowanych w raporcie Health at a Glance 2015 OECD Indicators8, Polska charakteryzuje się najniższą wartością wskaźnika zatrudnia lekarzy na 1000 mieszkańców wśród krajów regionu europejskiego należących do OECD. Ponadto analiza tego wskaźnika na przestrzeni lat pokazuje, że Polska jest jednym z niewielu krajów OECD, w którym liczba lekarzy w ostatnich kilkunastu latach nie wzrosła. Średnia wartość tego wskaźnika dla wszystkich krajów OECD w 2013 roku wyniosła 3,3 lekarzy/1000 mieszkańców, a dla Polski zaledwie – 2,2/1000. Wartość wskaźnika liczby lekarzy na 1000 mieszkańców dla Polski przedstawione w raporcie OECD znajdują potwierdzenie w statystykach prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia9. Średnia wartość omawianego wskaźnika dla województw w 2013 roku wyniosła 2,17 lekarza na 1000 mieszkańców i dla wszystkich województw naszego kraju wskaźnik ten był niższy niż średnia dla krajów OECD.

Wskaźniki dla poszczególnych krajów OECD przedstawiono na wykresie 1.

Wykres 1. Wskaźnik liczby lekarzy przypadających na 1000 mieszkańców w krajach OECD

Źródło: Health at a Glance 2015 – OECD Indicators według stanu na 2013 r.

Spośród krajów europejskich największa liczba czynnych zawodowo lekarzy na 1000 mieszkańców występuje w Grecji - 6,3 oraz Norwegii - 4,3. Ciekawym przypadkiem jest Wielka Brytania, dla której wskaźnik ten w okresie 2000 - 2013 wzrósł z 2,0 do 2,8. Należy jednak zaznaczyć, że udział procentowy lekarzy-imigrantów wśród lekarzy zatrudnionych w Wielkiej Brytanii wynosi aż 28,7 proc., co oznacza, że wzrost wskaźnika uzyskano nie tylko poprzez zwiększenie liczby kształconych lekarzy, ale także częste zatrudnianie lekarzy innej narodowości.

Wśród najistotniejszych problemów dotyczących dostępności kadry lekarskiej w Polsce zwraca się szczególną uwagę na starzenie się grupy zawodowej lekarzy. Aktualną strukturę wiekową lekarzy w Polsce przedstawiono w tabeli nr 2.

Tabela 2. Zestawienie lekarzy i lekarzy dentystów wg wieku, płci i tytułu zawodowego.

 

Mężczyźni

kategoria wiekowa

Liczba lekarzy i lek. dentystów wykonujących zawód

Lekarze

Dentyści

Podw. PZW

Łącznie

1 22156 271do 25 lat

29

120

0

149

31-35 lat5 045

26-30 lat

4 178

1 127

14

5 319

36-40 lat

4 422

1 074

33

5 529

41-45 lat

5 456

1 119

53

6 628

46-50 lat

7 303

1164

42

8 509

51-55 lat

7 422

754

32

8 208

56-60 lat

6 967

730

27

7 724

61-65 lat

5 930

545

13

6 488

66-70 lat

3 444

328

15

3 787

od 71 lat

5 694

429

18

6141

ŁĄCZNIE

55 890

8 611

252

64 753

Kobiety
kategoria wiekowa

Liczba lekarzy i lek. dentystów wykonujących zawód

 

 

 

Łącznie

Lekarze

70

329

0

399

26-30 lat

8 559

3 087

3

11 649

31-35 lat

7 710

3 027

13

10 750

36-40 lat

6 648

2 769

30

9 447

 

41-45 lat

6 838

2868

39

9 745

46-50 lat

8 736

3 560

29

12 325

51-55 lat

8 232

3 309

32

11 573

56-60 lat

9 117

2 214

15

11 346

61-65 lat

7 298

2 438

12

9 748

66-70 lat

5 167

1 567

8

6 742

od 71 lat

6 810

1 682

14

8 506

ŁĄCZNIE

75 185

26 850

195

102 230

 

ŁĄCZNIE

131 075

35 461

447

166 983

 

 

 

 

 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych publikowanych przez Naczelną Izbę Lekarską wg stanu na dzień 31.12.2015 r., http://www.nil.org.pl/__data/assets/pdf_file/0016/104137/Zestawienie-nr-03.pd

Według raportu autorstwa Romualda Krajewskiego z Naczelnej Izby Lekarskiej, średni wiek lekarza wykonującego zawód w Polsce wynosi obecnie 49,5 lat, zaś średni wiek lekarza posiadającego specjalizację i wykonującego zawód to 54,5. Liczba lekarzy aktywnych zawodowo zaczyna zmniejszać się od grupy 61-65 lat, od tego wieku zaczyna także zmniejszać się liczba lekarzy specjalistów10. Niekorzystna struktura wiekowa lekarzy prowadzi do problemu tzw. „luki pokoleniowej” - braku zjawiska zastępowalności starszych grup zawodowych przez młode osoby wchodzące do systemu.

Migracja kadry lekarskiej jest kolejnym negatywnym zjawiskiem w polskim systemie ochrony zdrowia. Według informacji statystycznych Naczelnej Izby Lekarskiej, na dzień 31.12.2105 wydano 9.337 zaświadczeń lekarzom ubiegającym się o uznanie kwalifikacji w innych krajach UE, co pozwala szacować skalę migracji na poziomie ok. 7 proc. czynnych zawodowo lekarzy11. Wśród lekarzy odbierających w izbach lekarskich zaświadczenia potrzebne do podjęcia pracy w innych krajach UE są nie tylko rezydenci, czy młodzi lekarze. Wśród osób pobierających zaświadczenie w okresie od 1 stycznia do 1 grudnia 2015 r. aż 22,3 proc. stanowili lekarze pomiędzy 40 a 50 rokiem życia, zaś lekarze pomiędzy 50 a 60 rokiem życia stanowili 12,8 proc. Przesłanki ekonomiczne są głównym, ale nie jedynym motywem migracji. Osoby, które decydują się na wyjazd do pracy za granicą, decyzje swoje motywują nie tylko niskim poziomem wynagrodzenia w kraju i koniecznością podejmowania pracy na kilku etatach, ale także trudnymi warunkami pracy, ograniczeniami i barierami w ścieżce kariery zawodowej, nierespektowaniem dopuszczalnego czasu pracy, utrudnieniami w podjęciu specjalizacji, problemami związanymi z kształceniem ustawicznym, oraz ogólnym kryzysem w polskim systemie ochrony zdrowia.

Planowanie kadry lekarskiej

Na szczeblu europejskim niedobory kadry medycznej od lat traktowane są w sposób priorytetowy. Proponowanych jest wiele rozwiązań tego problemu, a działania te wymagają wielosektorowej współpracy i oparcia współczesnej polityki zdrowotnej na odpowiednim zarządzaniu, jak i planowaniu kadr medycznych12. Jednym z postulowanych przez ekspertów rozwiązań problemu niedoboru lekarzy jest zwiększenie limitów przyjęć na studia medyczne, jak również liczby miejsc kształcenia specjalizacyjnego finansowanych z budżetu centralnego. Racjonalna polityka kształtowania kadr lekarskich z jednej strony wymaga planowania limitów kształcenia, aby nie ponosić nadmiernych kosztów, ale z drugiej strony wymaga zapewnienia wystarczających zasobów kadry w przyszłości. Ponadto liczba osób podejmujących kształcenie zmniejsza się o tych, którzy nie kończą studiów, nie podejmują pracy w zawodzie oraz wyjeżdżają do pracy za granicą.

Nowym trendem obserwowanym w ostatnich latach w Polsce jest zainteresowanie uruchamianiem studiów medycznych przez uczelnie ogólne. Za otwarciem kierunku lekarskiego na uczelniach niemedycznych przemawiają następujące czynniki: narastający problem niedoboru kadry lekarskiej, zmiany w kształceniu lekarzy, podniesienie prestiżu regionu posiadającego własny uniwersytet medyczny13. W roku 2015 uprawnienia do prowadzenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarskim uzyskały trzy uniwersytety niemedyczne:

  • Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach,

  • Wydział Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego,

  • Wydział Pedagogiki, Socjologii i Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Według Naczelnej Izby Lekarskiej limity przyjęć na stacjonarne studia medyczne nie zapewniają jednak nawet utrzymania obecnej liczby lekarzy, zwłaszcza wobec problemu luki pokoleniowej, która jest niepokojącym zjawiskiem (ok. 30 proc. obecnie pracujących lekarzy przekroczyło 60 rok życia, czyli w najbliższych latach odejdą na emeryturę). NIL postuluje więc istotne zwiększenie limitów przyjęć na studia medyczne14. Ograniczeniem hamującym zwiększenie limitów przyjęć na studia medyczne są jednak restrykcje finansowe, gdyż kierunek lekarski jest jednym z najdroższych kierunków studiów, a koszty wykształcenia studenta medycyny są bardzo wysokie. Limity przyjęć na studia stacjonarne na kierunku lekarskim przez lata utrzymywały się na względnie stałym poziomie. Istotna zmiana dokonała się w roku akademickim 2015/2016, gdyż zwiększono limity przyjęć na kierunku lekarskim o 394 miejsca na jednolitych studiach magisterskich prowadzonych w formie stacjonarnej w języku polskim oraz wzrost o 183 miejsca na studiach niestacjonarnych. Zgodnie z Rozporządzeniem limit przyjęć na kierunek lekarski na jednolitych studiach magisterskich stacjonarnych dla obywateli polskich w roku akademickim 2015/2016 wynosił 3. 529 oraz 1.048 na studiach niestacjonarnych15.

 

Podsumowanie

  • Sytuacja kadr lekarskich w Polsce jest aktualnie obszarem wymagającym szczególnej troski i zaangażowania decydentów zdrowotnych. Sytuację tę charakteryzują następujące problemy: najniższy w UE wskaźnik zatrudnienia lekarzy na 1.000 mieszkańców, postępujące zjawisko starzenia się tej grupy zawodowej, niedobory kadrowe w wielu specjalnościach medycznych oraz zjawisko migracji zawodowej.

  • Diagnoza stanu zasobów kadry lekarskiej jest bardzo niekorzystna, zarówno w ujęciu ilościowym (najniższy wśród krajów OECD regionu europejskiego wskaźnik zatrudnienia lekarzy), jak i demograficznym (starzejąca się struktura wiekowa tej grupy zawodowej), co w perspektywie najbliższych lat może spowodować nasilenie problemu dostępności do świadczeń zdrowotnych.

  • Polityka kształtowania kadr lekarskich w naszym kraju jest zdecydowanie niewystarczająca. Brak jest w Polsce formalnych struktur oraz dokumentów kierunkowych w zakresie planowania kadr lekarskich, jak również regularnych prognoz planistycznych (choć pojawiają się prognozy samorządu lekarskiego i prace eksperckie w tym obszarze), co jest jedną z przyczyn poważnych problemów z zapewnieniem dostępności do świadczeń zdrowotnych.

  • Dynamika liczby dostępnych miejsc na kierunku lekarskim w ostatnim latach zmieniała się nieznacznie, dopiero w roku akademickim 2015/2016 wzrost był znaczący. Kształcenie lekarzy w Polsce prowadzone jest aktualnie przez 15 uczelni wyższych (w tym 3 uczelnie niemedyczne). Proces kształcenia lekarzy jest procesem długotrwałym, okres od rozpoczęcia studiów medycznych do ukończenia specjalizacji trwa na ogół od kilku do kilkunastu lat (w zależności od rodzaju specjalizacji). Ponadto lekarz zobligowany jest do ciągłej aktualizacji wiedzy w ramach kształcenia ustawicznego. Dlatego wszelkie zmiany w tym zakresie powinny być wprowadzane bardzo starannie w oparciu o rzetelne analizy i prognozy.

  • Działania na rzecz poprawy sytuacji kadr lekarskich powinny być kontynuowane przy ścisłej współpracy wszystkich podmiotów i instytucji odpowiedzialnych za kształcenie, zatrudnienie i zarządzaniem pracownikami medycznymi tj.: Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Nauki i Szkolnitwa Wyższego, uczelnie medyczne, izby lekarskie, izby pielęgniarskie, stowarzyszenia zawodów medycznych, związki zawodowe, stowarzyszenia pracodawców systemu opieki zdrowotnej, konsulatntów krajowych i wojewódzkich poszczególnych dziedzin medycyny oraz organy administracji samorządowej.


dr Alicja Domagała

Bibliografia:

  1. Domagała A., Planowanie kadr medycznych systemu zdrowotnego - potrzeba czy konieczność? Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia, Zdrowie Publiczne i Zarzadzanie, 2013 : T. 11, nr 2,

  2. Centrum Systemów Informacyjnych w Ochronie Zdrowia, Biuletyn Statystyczny Ministerstwa Zdrowia 2015

  3. European Union, „EU level Collaboration on Forecasting Health Workforce Needs, Workforce Planning and Health Workforce Trends – A Feasibility Study” May 2012

  4. Naczelna Izba Lekarska http://www.nil.org.pl/__data/assets/pdf_file/0015/104136/Zestawienie-nr-02.pdf [dostęp 2016-01-20]

  5. Naczelna Izba Lekarska, http://www.nil.org.pl/__data/assets/pdf_file/0010/104140/Zestawienie-nr-06a.pdf [dostęp 2016-01-20]

  6. OECD, Health at a Glance 2015 OECD Indicators [dok. elektr.] http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en dok elect. [dostęp 2016-01-15]

  7. Raport NIL, Lekarze specjaliści i lekarze dentyści specjaliści 2015, Krajewski R., Naczelna Izba Lekarska, http://www.nil.org.pl/aktualnosci/lekarze-specjalisci-i-lekarze-dentysci-specjalisci-sytuacja-demograficzna [dostęp 2016-01-18]

  8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 lipca 2015 w sprawie limitów przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny, Dz.U. z dnia 7.8.2015, poz. 1119.

  9. WHO Report (2006) “Human resources for Health in the WHO European Region”, WHO Regional Office for Europe, Copenhagen, 2006.

  10. Włodarczyk C.W. Domagała A. Kadry medyczne opieki zdrowotnej. Niektóre problemy, postulowane działania. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Nr 2/2011

Dr Alicja Domagała – adiunkt w Zakładzie Polityki Zdrowotnej

i Zarządzania Instytutu Zdrowia Publicznego Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Zainteresowania badawcze: zarządzanie zasobami ludzkimi w jednostkach ochrony zdrowia i kadry systemu zdrowotnego.

1 Domagała A., Planowanie kadr medycznych systemu zdrowotnego - potrzeba czy konieczność? Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia, Zdrowie Publiczne i Zarzadzanie, 2013 : T. 11, nr 2.

2 ok. 50-70% budżetu opieki zdrowotnej jest przeznaczone na wynagrodzenia pracowników i inne koszty bezpośrednio związane z zatrudnieniem pracowników, stąd restrykcje finansowe mają wyraźny wpływ na poziom zatrudnienia.

3 WHO Report (2006) “Human resources for Health in the WHO European Region”, WHO Regional Office for Europe, Copenhagen.

4 Włodarczyk C.W. Domagała A. Kadry medyczne opieki zdrowotnej. Niektóre problemy, postulowane działania. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Nr 2/2011

5 European Union, „EU level Collaboration on Forecasting Health Workforce Needs, Workforce Planning and Health Workforce Trends – A Feasibility Study” May 2012.

6 Bez lekarzy dentystów i lekarzy posiadających podwójne prawo wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty.

7 Naczelna Izba Lekarska[dok.e Elektr] http://www.nil.org.pl/__data/assets/pdf_file/0015/104136/Zestawienie-nr-02.pdf [dostęp 2016-01-20]

8 OECD, Health at a Glance 2015 OECD Indicators [dok. elektr.]

http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en

[dostęp 2016-01-15]

9 Centrum Systemów Informacyjnych w Ochronie Zdrowia, Biuletyn Statystyczny Ministerstwa Zdrowia 2015

10 Raport NIL, Lekarze specjaliści i lekarze dentyści specjaliści 2015, Krajewski R., Naczelna Izba Lekarska

http://www.nil.org.pl/aktualnosci/lekarze-specjalisci-i-lekarze-dentysci-specjalisci-sytuacja-demograficzna

11 http://www.nil.org.pl/__data/assets/pdf_file/0010/104140/Zestawienie-nr-06a.pdf

12 Włodarczyk C.W. Domagała A. Kadry medyczne opieki zdrowotnej. Niektóre problemy, postulowane działania. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Nr 2/2011, s.30.

13 Według władz samorządowych woj. lubuskiego, to m.in. brak rodzimej uczelni sprawia, iż z regionu „ucieka” nawet 60% absolwentów studiów medycznych, wcześniej mieszkańców województwa.

14 Liczba studentów, którzy w danym roku akademickim mogą rozpocząć kształcenie na kierunku lekarskim, ustalana jest corocznie w drodze rozporządzenia przez ministra ds. zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym ds. szkolnictwa wyższego. Przy ustalaniu limitów przyjęć uwzględniane są kryteria określone w art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również potencjał dydaktyczny uczelni oraz zapotrzebowanie na absolwentów tych kierunków.

15 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 lipca 2015 w sprawie limitów przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny, Dz.U. z dnia 7.8.2015, poz. 1119.

 

Komentarze 

 
# młody lekarz 2016-02-03 18:50
Szanowna Pani! Emigracja nie jest negatywnym zjawiskiem. Jest pozytywnym zjawiskiem pokazującym, że lekarze szanują swoją pracę, szanują siebie i nie chcą być niewolnikami polskiej służby zdrowia.
Zgłoś administratorowi
 

Zaloguj się aby komentować.