logowanie



Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 109 gości 
Rezydenci – uwarunkowania prawne Drukuj
Ocena użytkowników: / 36
SłabyŚwietny 

Lekarze rezydenci w świetle prawa

Status lekarza odbywającego specjalizację w ramach rezydentury określają przepisy Ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity (Dz. U. z 2011 r. nr 277, poz. 1634 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. nr 213, poz. 1779 ze zm.).

9 stycznia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 stycznia 2013 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. z 2013 r., poz. 26). Do postępowań i szkoleń specjalizacyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Lekarz odbywa szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury na podstawie umowy o pracę zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne na czas określony w programie specjalizacji. Umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy zawarta jest w celu doskonalenia zawodowego obejmującego realizację programu specjalizacji. Szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury może odbywać wyłącznie lekarz nieposiadający I lub II stopnia specjalizacji lub tytułu specjalisty. Lekarz odbywający specjalizację w ramach rezydentury może być uczestnikiem stacjonarnych studiów doktoranckich.

Lekarz odbywa szkolenie specjalizacyjne przez cały okres jego trwania w wymiarze czasu równemu czasowi pracy lekarza zatrudnionego w podmiocie leczniczym oraz pełni dyżury w liczbie określonej w programie specjalizacji lub pracuje w systemie zmianowym lub równoważnym w maksymalnym czasie pracy dopuszczonym przepisami ustawy o działalności leczniczej. Czas pracy lekarza nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Okres rozliczeniowy nie może przekraczać 3 miesięcy. Jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, w stosunku do lekarzy mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których dopuszczalne jest przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę. W rozkładach czas pracy lekarzy nie może przekraczać przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, który nie może być dłuższy niż miesiąc, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy. Rozkład czasu pracy powinien być stosowany na podstawie harmonogramów pracy ustalanych dla przyjętego okresu rozliczeniowego, określających dla poszczególnych pracowników dni i godziny pracy oraz dni wolne od pracy.

Lekarze zatrudnieni w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne mogą być zobowiązani do pełnienia w przedsiębiorstwie tego podmiotu dyżuru medycznego. Czas pełnienia dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy. Praca w ramach pełnienia dyżuru medycznego może być planowana również w zakresie, w jakim będzie przekraczać 37 godzin 55 minut na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Łączny, przeciętny tygodniowy wymiar czasu pracy lekarza nie może przekroczyć 48 godzin w okresie rozliczeniowym. Lekarze mogą być, po wyrażeniu na to zgody na piśmie, zobowiązani do pracy w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Okres rozliczeniowy nie może być dłuższy niż 4 miesiące.

Lekarzowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, natomiast lekarzowi pełniącemu dyżur medyczny okres odpoczynku powinien być udzielony bezpośrednio po zakończeniu pełnienia dyżuru medycznego. Ponadto przysługuje mu w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. W przypadku uzasadnionym organizacją pracy lekarzowi pełniącemu dyżur medyczny przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 24 godzin nieprzerwanego odpoczynku, udzielanego w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 14 dni. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia w sprawie czasu trwania dyżuru medycznego po 1 stycznia 2008 r. możliwe jest pełnienie przez pracownika dyżuru medycznego w wymiarze do 24 godzin z zastrzeżeniem, że naruszony okres odpoczynku dobowego będzie musiał być udzielony pracownikowi bezpośrednio po zakończeniu dyżuru. Możliwe będzie również zobowiązanie pracownika do pełnienia dyżuru bezpośrednio po zakończeniu pracy w wymiarze 7 godzin 35 minut lub w przypadkach zastosowania równoważnego systemu czasu pracy w wymiarze nieprzekraczającym 12 godzin, z tym że łączny czas pracy obejmujący czas dyżuru nie będzie mógł wykraczać poza dobę pracowniczą, a więc nie będzie mógł być dłuższy niż 24 godziny. Również w tym przypadku w następnej dobie bezpośrednio po zakończeniu dyżuru pracownikowi należy udzielić 11-godzinnego odpoczynku wyrównawczego.

Państwowa Inspekcja Pracy w stanowisku z 27.11.2007 r. uznaje także, że nie ma przeszkód prawnych, aby odpoczynek dobowy udzielany był po zakończeniu dyżuru medycznego, którego maksymalny czas trwania musi się zamknąć w obrębie 24 godzin od momentu rozpoczęcia pracy, jeżeli dyżur medyczny jest pełniony po zakończeniu pracy przez pracownika lub 24 godzin, gdy dyżur jest pełniony w dniu wolnym od pracy. Ponadto zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy pracownik medyczny zachowuje prawo do wynagrodzenia za pracę w ramach dyżuru medycznego również w sytuacji, gdy nie wypracuje wymiaru czasu pracy przewidzianego w umowie o pracę. Jeżeli okres odpoczynku udzielony przez pracodawcę przypadnie na czas będący w harmonogramie czasem pracy lekarza, za okres odpoczynku przysługiwać będzie wynagrodzenie. Natomiast w przypadku, gdy okres 11-godzinnego odpoczynku przypadnie w wynikającym z harmonogramu czasie wolnym, wynagrodzenie za ten okres nie przysługuje.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. nr 198, poz. 1320), które weszło w życie 26 października 2010 r. określa, iż lekarze, którzy zostali zakwalifikowani do rozpoczęcia specjalizacji lub odbywają specjalizację na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, odbywają dyżury medyczne na dotychczasowych zasadach, zgodnie z którymi lekarz jest obowiązany pełnić dyżury medyczne w czasie realizacji programu odpowiedniej specjalizacji, w liczbie określonej w tym programie, nie mniej niż 3 dyżury w miesiącu. Ministerstwo Zdrowia w piśmie z 14.04.2008 r. informuje, że lekarz odbywający specjalizację jest zobligowany do pełnienia zgodnie z obowiązującym go programem, nie mniej niż trzech dyżurów w miesiącu, jednak przy zachowaniu 48-godzinnego tygodnia pracy. Oznacza to, że wymiar dyżurów realizowanych w ramach programu specjalizacji powinien odpowiadać 10 godzinom i 5 minutom tygodniowo. W celu realizacji dyżurów w większym wymiarze konieczne jest wyrażenie przez lekarza zgody (klauzula opt-out).

Lekarzowi rezydentowi pełniącemu dyżur medyczny w ramach realizacji programu specjalizacji przysługuje wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę albo na podstawie umowy cywilnoprawnej o pełnienie dyżurów, zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne lub staż kierunkowy. Decyzja w sprawie wyboru formy umowy należy do kierownika jednostki organizacyjnej prowadzącej specjalizację.

Rezydentura jest przyznawana i finansowana przez Ministra Zdrowia w ramach środków budżetu państwa, których jest dysponentem. Środki finansowe niezbędne do odbywania specjalizacji w ramach rezydentury przez lekarzy, którzy zostali zakwalifikowani do jej odbywania lub odbywają ją w tym trybie, Minister Zdrowia przekazuje na podstawie umowy zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne zatrudniającym tych lekarzy. Umowa ta określa wysokość środków i ich przeznaczenie. Środki finansowe nie obejmują wynagrodzenia za dyżury medyczne oraz pozostałych składników wynagrodzeń wynikających z układu zbiorowego pracy lub z regulaminu wynagradzania obowiązującego w jednostce zatrudniającej lekarza. Z dniem 1 stycznia 2013 r. Ministerstwo Zdrowia podjęło decyzję o rezygnacji z pokrywania wydatków ponoszonych przez podmioty zatrudniające rezydentów z tytułu tworzenia funduszu świadczeń socjalnych.

Lekarz, który odbywa szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury, otrzymuje zasadnicze wynagrodzenie miesięczne ustalane przez Ministra Zdrowia na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ubiegły rok, ogłaszanego przez prezesa GUS w drodze obwieszczenia, do dnia 15 stycznia każdego roku, w wysokości nie mniejszej niż 70% tego wynagrodzenia. Wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego podlega zróżnicowaniu ze względu na dziedzinę medycyny, w której lekarz odbywa szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury, ze szczególnym uwzględnieniem dziedzin uznanych za priorytetowe oraz roku odbywanego przez lekarza szkolenia specjalizacyjnego w ramach rezydentury. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizacje w ramach rezydentury (Dz. U. z 2012 r., poz. 1498) wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarza i lekarza dentysty odbywającego specjalizację w ramach rezydentury, w dziedzinach medycyny uznanych za priorytetowe wynosi w pierwszych dwóch latach rezydentury – 3 602 zł, a po dwóch latach rezydentury – 3 890 zł. Natomiast wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarza i lekarza dentysty odbywającego specjalizację w ramach rezydentury w innych dziedzinach medycyny wynosi odpowiednio 3 170 zł oraz 3 458 zł. Lekarze, którzy rozpoczęli daną specjalizację lub zostali zakwalifikowani do jej odbywania przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, otrzymują wynagrodzenie zasadnicze ustalone na podstawie dotychczasowych przepisów.

Sąd Najwyższy w wyroku z 29 marca 2011 r. IPK 321/10 uznał, że zróżnicowanie wynagrodzenia zasadniczego lekarzy w stosunku do wynagrodzenia lekarzy rezydentów nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu art. 18 (3c) kp. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że przyczyny szczególnego ukształtowania statusu prawnego, w tym wynagrodzenia lekarzy rezydentów, wynikają z polityki państwa w zakresie zatrudnienia i kształcenia lekarzy. Zatrudnienie rezydentów jest finansowane przez właściwego ministra ze środków funduszu pracy. Zmiana przepisów ustawy o promocji zatrudnienia miała na celu aktywizację oraz wykształcenie wysokospecjalistycznej kadry medycznej na potrzeby polskiego systemu ochrony zdrowia.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Zdrowia z 9.08.2008 r. etat rezydencki jest przyznawany w celu odbycia szkolenia specjalizacyjnego, a więc realizacji wszystkich elementów programu specjalizacji, za co lekarzowi przysługuje określone wynagrodzenie, niezależnie od tego, czy program jest realizowany w macierzystej jednostce, gdzie odbywany jest np. staż podstawowy, czy poza nią, jak to ma miejsce w przypadku kursów lub niektórego stażu kierunkowego.

Z uwagi na to, że wymiar obowiązującego rezydenta czasu pracy oraz wysokość przysługującego wynagrodzenia nie są uzależnione od rodzaju realizowanego elementu programu specjalizacji i miejsca jego odbywania, czas realizacji poszczególnych kursów i stażu specjalizacyjnego powinien być uznany za czas pracy, za który przysługuje stosowne wynagrodzenie.

Umowa o pracę w ramach rezydentury zawierana jest na podstawie skierowania do odbywania specjalizacji w określonej jednostce organizacyjnej ze wskazaniem trybu i okresu jej odbywania. Okres, na jaki zawierana jest umowa o pracę w ramach rezydentury, odpowiada okresowi trwania specjalizacji. Okres trwania szkolenia specjalizacyjnego ulega przedłużeniu o czas nieobecności lekarza w pracy:

  • w przypadkach korzystania ze świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, które obejmują zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, zasiłek macierzyński i zasiłek opiekuńczy,
  • z powodu urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę na czas nie dłuższy niż 3 miesiące w okresie trwania szkolenia specjalizacyjnego,
  • w przypadkach dot. czasowej niezdolności do pracy oraz uprawnień związanych z rodzicielstwem wynikających z Kodeksu pracy,
  • z powodu urlopu bezpłatnego, nie dłuższego niż 2 lata, udzielonego przez pracodawcę w celu odbycia stażu zagranicznego zgodnego z programem odbywanego szkolenia specjalizacyjnego, po uzyskaniu zgody kierownika specjalizacji,
  • z powodu przerwy nie dłuższej niż 14 dni wynikającej z procedur stosowanych przy zmianie trybu lub miejsca odbywania szkolenia specjalizacyjnego.

Okres trwania szkolenia specjalizacyjnego może być dodatkowo przedłużony o okres udzielonego lekarzowi przez pracodawcę urlopu wychowawczego na zasadach określonych w odrębnych przepisach. W uzasadnionych przypadkach zgodę na dodatkowe przedłużenie okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego w odniesieniu do lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury może wyrazić Minister Zdrowia. W przypadku przedłużenia okresu trwania specjalizacji w ramach rezydentury, jednostka organizacyjna prowadząca specjalizacje zawiera z lekarzem umowę o pracę na czas określony, odpowiadający sumie okresów przedłużających specjalizacje.

Sąd Najwyższy w wyroku z 6 września 2005 r. I PK 5/05 orzekł, że wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę na czas określony zawartej z lekarzem rezydentem może nastąpić tylko z przyczyn, które uniemożliwiają szkolenie specjalizacyjne, wymienionych aktualnie w Ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz w rozporządzeniu w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (zawieszenie prawa wykonywania zawodu lekarza albo zakaz wykonywania zawodu lekarza, ograniczenie lekarza w wykonywaniu określonych czynności medycznych objętych programem specjalizacji, zaprzestanie przez lekarza odbywania szkolenia specjalizacyjnego, przerwanie lekarzowi szkolenia specjalizacyjnego na wniosek kierownika specjalizacji po uzyskaniu opinii właściwego konsultanta wojewódzkiego w danej dziedzinie medycyny oraz właściwej okręgowej izby lekarskiej, upływ okresu, w którym lekarz był obowiązany ukończyć szkolenie specjalizacyjne). W razie wypowiedzenia tej umowy bez wskazania przyczyny uzasadniającej jej rozwiązanie, pracownikowi przysługują roszczenia określone w art. 56 w związku z art. 59 kp – roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie.

Zdaniem Sądu Najwyższego rezydentura jest szczególnym, uprzywilejowanym trybem odbywania specjalizacji. Status rezydenta mogą uzyskać jedynie lekarze zakwalifikowani do odbywania specjalizacji w tym trybie po postępowaniu kwalifikacyjnym, którzy w danej dziedzinie medycyny zyskali największą liczbę punktów. Przepisy dotyczące umowy o pracę na czas określony zawieranej z lekarzem rezydentem są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Kodeksu pracy, normujących ten typ umowy, a umowa z rezydentem jest szczególnym rodzajem umowy na czas określony. Przede wszystkim umowa ta jest istotnym składnikiem rezydentury stanowiącym jej element pojęciowy. Czas jej trwania został ściśle powiązany z czasem trwania szkolenia specjalizacyjnego w ramach rezydentury. Jest ona zawierana na czas trwania specjalizacji w ramach rezydentury, a w razie przedłużenia tego czasu, jednostka prowadząca specjalizację ma obowiązek zawarcia dalszej umowy na czas określony, odpowiadający okresowi przedłużenia. W kwestii rozwiązania umowy rozporządzenie stanowi, że jeśli nastąpi to przed ukończeniem specjalizacji lekarz powinien kontynuować jej odbywanie w trybie przewidzianym dla osób, które nie zostały zakwalifikowane do odbywania specjalizacji w trybie rezydentury. Nie dotyczy to przypadków zawieszenia prawa wykonywania zawodu lekarza albo zakazu wykonywania zawodu lekarza, ograniczenia lekarza w wykonywaniu określonych czynności medycznych objętych programem specjalizacji i przerwania lekarzowi szkolenia specjalizacyjnego na wniosek kierownika specjalizacji po uzyskaniu opinii właściwego konsultanta wojewódzkiego w danej dziedzinie medycyny oraz właściwej okręgowej izby lekarskiej. Zdaniem Sądu regulacja ta wskazuje, że umowa o pracę z rezydentem powinna trwać przez cały okres specjalizacji. Wynika stąd, że w zamiarze prawodawcy umowa o pracę na czas określony jest instrumentem służącym uzyskaniu specjalizacji przez rezydenta i czynnikiem stabilizującym jego status, poprzez zagwarantowanie mu pewności zatrudnienia przez cały czas trwania specjalizacji. Istota regulacji rezydentury zostałaby przekreślona przez uznanie dopuszczalności rozwiązania przez pracodawcę – jednostkę organizacyjną prowadzącą specjalizację, umowy o pracę z rezydentem w sposób dyskrecjonalny, bez wskazania przyczyn uzasadniających jej rozwiązanie. Uznanie takiej możliwości mogłoby też prowadzić do przekreślenia wysiłków lekarza, który z sukcesem przeszedł trudne postępowanie kwalifikacyjne, a także do strat społecznych, wynikających z nieukończenia specjalizacji przez lekarza oraz utraty publicznych środków już włożonych w jego szkolenie. W tej sytuacji brak wyraźnego uregulowania w rozporządzeniu kwestii wypowiadania tej umowy nie może oznaczać mechanicznego odesłania do art. 33 kp, który dopuszcza wypowiedzenie umowy terminowej zawartej na okres dłuższy niż 6 miesięcy (i bez podania przyczyny uzasadniającej rozwiązanie), wprowadzając w ten sposób wyjątek od zasady nierozwiązywalności tego rodzaju umów. Takie mechaniczne stosowanie wskazanego przepisu stałoby w sprzeczności z wynikającą z rozporządzenia zasadą trwania umowy o pracę z rezydentem przez cały okres specjalizacji. Zdaniem Sądu w tej sytuacji należy przyjąć, że wypowiedzenie tej umowy może nastąpić tylko z przyczyn, które uniemożliwiają szkolenie specjalizacyjne wym. w przepisach dot. specjalizacji.

Lekarzowi przysługuje urlop szkoleniowy w wymiarze 6 dni na przygotowanie się i przystąpienie do PES. Za czas urlopu szkoleniowego lekarz zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Lekarz rezydent, który został zakwalifikowany do odbywania specjalizacji w trybie rezydentury, może zmienić miejsce odbywania specjalizacji, natomiast poza terenem województwa, nie wcześniej niż po upływie jednego roku, chyba że jednostka organizacyjna, w której lekarz odbywa specjalizację, uległa likwidacji lub przestała spełniać wymagania do prowadzenia specjalizacji.

mec. Beata Kozyra-Łukasiak
radca prawny DIL

 

Komentarze 

 
# szasta 2013-07-09 15:44
Mam pytanie odnośnie akapitu:
"pracownik medyczny zachowuje prawo do wynagrodzenia za pracę w ramach dyżuru medycznego również w sytuacji, gdy nie wypracuje wymiaru czasu pracy przewidzianego w umowie o pracę. Jeżeli okres odpoczynku udzielony przez pracodawcę przypadnie na czas będący w harmonogramie czasem pracy lekarza, za okres odpoczynku przysługiwać będzie wynagrodzenie"

czy pracodawca ma prawo nakazać "odrabianie" tego czasu odpoczynku w czasie wolnym czyli np. w weekendy, albo odbierać finansową równoważność 7.35h czasu pracy motywując to faktem, że jeśli korzystamy z odpoczynku po dyżurze nie wyrabiamy odpowiedniej ilości godzin do specjalizacji?
Zgłoś administratorowi
 
 
# karoltex 2014-11-17 17:26
Ponawiam w/w pytanie. Niebawem rozpoczynam rezydenturę i zaczęłam interesować się tematem dyżurów i coraz częściej znajduję informacje, że pracodawca odlicza rezydentowi 7h 35min od czasu dyżuru i to od lepiej płatnych godzin nocnych!!! Czy to zgodne z prawem?
Zgłoś administratorowi
 
 
# krzymko 2015-01-28 23:45
czy są jakieś zmiany od czasu napisania powyższego tekstu co do wynagradzania rezydentów???
Z powyższego tekstu rozumiem, że pensja rezydencka jest wypłacana każdemu rezydentowi w "nieokrojonym" wymiarze np.o godziny podyżurowe, gdy wypadają w dzień powszedni, a dyżury są płacne poza pensją rezydencką?
Zgłoś administratorowi
 

Zaloguj się aby komentować.