logowanie



Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 62 gości 
Lekarz na swoim - DOTACJE W SŁUŻBIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Drukuj
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

DOTACJE W SŁUŻBIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Rozpoczęła się dystrybucja środków unijnych z nowej perspektywy finansowej. Jak wiadomo, Polska jest w tym rozdaniu największym beneficjentem. Na lata 2014-2020 otrzymaliśmy do dyspozycji 82,5 mld euro, z czego 20 mld euro ma być przeznaczonych na rozwój przedsiębiorstw. Przedsiębiorcy mogli liczyć oczywiście na pomoc także w poprzednim rozdaniu i część z nich z tej możliwości skorzystała. Jak podaje Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, ze środków unijnych wsparcie otrzymało do tej pory łącznie 30.940 przedsiębiorstw1.

Jednak mimo iż konkursów dla przedsiębiorców nie brakuje, nie wszyscy chętnie aplikują o środki publiczne. Okazuje się, że ponad 12 proc. beneficjentów, którzy korzystali z dotacji w poprzednim rozdaniu, tym razem nie zamierza startować w konkursach2. Według raportu opracowanego pod koniec ubiegłego roku przez Dotacjomat.pl i Comarch SA tych niezdecydowanych lub zdecydowanych na niekorzystanie ze środków unijnych w nowej perspektywie jest nawet 15 proc.3 Wydawałoby się, że dotacje są najlepszym sposobem na finansowanie działalności przedsiębiorstwa. Skąd więc ta niechęć beneficjentów?

Jak pokazuje wspomniany raport, respondenci pytani o przeszkody w pozyskiwaniu dotacji wskazywali najczęściej na skomplikowane procedury aplikowania czy długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie konkursu i przyznane środki. Czasem korzystanie z dofinansowania może rodzić jeszcze większe problemy. Zdarza się, że nieprawidłowa realizacja projektu skutkuje koniecznością zwrotu dotacji wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Według „Gazety Prawnej” w ubiegłym roku 8,7 proc. przedsiębiorców musiało zwrócić środki pozyskane w konkursach realizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości4. Wszystko to może zniechęcać potencjalnych beneficjentów do starania się o fundusze unijne, a przecież mogą być one doskonałym źródłem finansowania inwestycji, pod warunkiem, że przestrzega się kilku zasad.

Zacznijmy od projektu

Przystępując do aplikowania o środki unijne, trzeba mieć świadomość, że z założenia są one przeznaczone na finansowanie konkretnych przedsięwzięć, które muszą spełniać określony cel. Dotacje nie są niewyczerpanym źródłem pieniędzy pozwalającym przez kilka lat finansować bieżącą działalność przedsiębiorstwa. Potencjalny beneficjent musi więc najpierw określić, co chce zrobić, jaki cel zamierza osiągnąć, a dopiero potem szukać źródeł finansowania projektu. Projekt powinien być częścią działalności przedsiębiorstwa i przyczyniać się do jego rozwoju, a nie stanowić cel sam w sobie. Należy też pamiętać, że aby przedsięwzięcie mogło być z powodzeniem zrealizowane, trzeba przygotować dokładny harmonogram oraz montaż finansowy. Prawidłowo skonstruowany budżet ułatwia monitorowanie poprawnego wydatkowania środków finansowych i sprawną realizację projektu.

Do poszukiwania źródeł finansowania można przystąpić w kolejnym etapie. Wszystkie konkursy na dofinansowanie z programów krajowych i regionalnych ogłaszane są na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Ogłoszenia te można znaleźć także na stronach instytucji pośredniczących, np. Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości czy Ministerstwa Zdrowia, oraz na portalach właściwych urzędów w przypadku konkursów realizowanych w ramach programów regionalnych.

Przygotowanie wniosku

Od ogłoszenia konkursu do rozpoczęcia naboru beneficjent ma zwykle kilka tygodni na przygotowanie wniosku aplikacyjnego. Aby wystartować w konkursie i zwiększyć swoje szanse na dofinansowanie, konieczne jest szczegółowe zapoznanie się z dokumentacją konkursową. Nie wystarczy przeczytać ogłoszenia o konkursie – niezwykle ważne informacje znajdują się w udostępnionych załącznikach. Są to m.in. kryteria dostępu, czyli zdefiniowane warunki, które beneficjent obligatoryjnie musi spełniać, aby móc aplikować o środki lub powinien spełniać, aby uzyskać wyższe oceny za projekt. Przygotowanie wniosku wymaga także dokładnego zapoznania się z procedurami aplikowania oraz zasadami wypełniania wniosku i przygotowania załączników. Warto także zapoznać się z wzorem umowy o dofinansowanie zawierającym listę obowiązków, które beneficjent będzie musiał spełnić po otrzymaniu dofinansowania.

Zapoznając się z dokumentacją, trzeba koniecznie sprawdzić, w jaki sposób należy składać wnioski. Zwykle robi się to online przez specjalnie przygotowany generator. Ale formy składania wniosku mogą być różne – oprócz elektronicznej może być także wymagana wersja papierowa. Ważne jest, by sprawdzić, w jaki sposób, gdzie i do kiedy należy dostarczyć gotowy wniosek. W przypadku najnowszych konkursów złożenie wniosku wymaga często użycia podpisu elektronicznego lub wykorzystanie elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). Brak podpisu w wersji elektronicznej skutkować może odrzuceniem wniosku na poziomie oceny formalnej, bez możliwości dokonania korekty.

Przed złożeniem wniosku należy jeszcze zwrócić uwagę na kilka kwestii. W obecnej perspektywie finansowania część konkursów adresowanych jest wyłącznie do przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Dlatego niezmiernie ważne przed aplikowaniem o środki jest określenie statusu przedsiębiorcy pod względem jego wielkości. Przy czym należy pamiętać, że oprócz wysokości zatrudnienia i wyników finansowych należy uwzględnić wszystkie powiązania kapitałowe i osobowe w przedsiębiorstwie.

Dotacje unijne często są udzielane w ramach tzw. pomocy de minimis. Starając się o nowe środki, wnioskodawca musi sprawdzić, czy nie przekroczył już dopuszczalnej wysokości wsparcia, czyli łącznie 200 tys. euro w ciągu trzech ostatnich lat. Nie jest to trudne do ustalenia, ponieważ każdy z beneficjentów po zakończeniu projektu objętego pomocą de minimis dostaje od właściwiej instytucji zaświadczenie o otrzymaniu takiego wsparcia. Suma kwot wskazuje, czy można ubiegać się o nowe środki.

Ważną kwestią jest także konieczność uniknięcia podwójnego finansowania. Oznacza to, że beneficjent nie może dotować jednego przedsięwzięcia z różnych programów strukturalnych.

Wreszcie ostatni aspekt, na który chcę zwrócić uwagę w niniejszym artykule, to moment rozpoczęcia ponoszenia wydatków związanych z projektem. Należy pamiętać, że z założenia, aby wydatki projektowe były objęte wsparciem, muszą być poniesione dopiero po złożeniu wniosku. Wyjątek stanowi zakup gruntu oraz pozyskanie niezbędnych pozwoleń – te działania mogą być podjęte jeszcze przed aplikowaniem o środki. Jednak koszty te przedsiębiorstwo ponosi na własne ryzyko, bo zawsze istnieje niebezpieczeństwo, że dofinansowanie nie zostanie przyznane.

Kilka słów o realizacji projektu

Dlaczego beneficjenci są czasem zmuszeni do zwrotu dotacji? Realizacja projektu finansowanego ze środków unijnych nakłada na beneficjenta szereg zobowiązań. Jednym z nich jest konieczność zachowania trwałości projektu, wynosząca 5 lat dla przedsiębiorców z sektora MŚP oraz 3 lata dla dużych przedsiębiorstw. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2 trwałość projektu zostaje zachowana, jeśli nie zostanie on poddany tzw. zasadniczej modyfikacji, czyli takiej, która ma wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu albo spowoduje uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. Modyfikacja może także dotyczyć zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo zaprzestania działalności produkcyjnej przez beneficjenta. Przykładem naruszenia trwałości projektu będzie na przykład odsprzedanie przez przedsiębiorstwo wyposażenia nabytego ze środków unijnych.

Ryzyko nieutrzymania trwałości projektu może być spowodowane również złym oszacowaniem wskaźników na etapie składania wniosku. Przykładowo beneficjent zakłada, że popyt na jego usługi w okresie trwałości projektu będzie się kształtował na pewnym poziomie. Tymczasem z przyczyn niezależnych od niego sprzedaż nie osiąga pierwotnie zakładanych wskaźników – w związku z tym trwałość projektu zostaje zagrożona, a tym samym istnieje niebezpieczeństwo konieczności zwrotu dotacji.

Osiągnięcie i utrzymanie wskaźników zakładanych we wniosku oraz przestrzeganie harmonogramu to warunki udanej realizacji projektu. Elementy te należy jednak dobrze oszacować przed złożeniem wniosku, uwzględniając możliwe zmiany zachodzące zarówno w skali mikro, jak i makrogospodarczej.

Przedsiębiorca, przystępując do konkursu, powinien pamiętać także, że jego płynność finansowa nie może być uzależniona od środków unijnych. Większość przedsięwzięć jest dotowanych w formie refundacji, do tego w kilku transzach, w związku z tym beneficjent musi posiadać wystarczające środki własne, aby móc prowadzić działalność gospodarczą bez zakłóceń.

Należy też pamiętać o konieczności archiwizacji dokumentacji projektowej. Jeśli projekt był objęty pomocą publiczną, beneficjent jest zobowiązany przechowywać związaną z nim dokumentację przez 10 lat. W przypadku projektów nieobjętych pomocą publiczną dokumentacja powinna być przechowywana zgodnie z terminami wskazanymi w odpowiednich rozporządzeniach – na przykład w przypadku Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, dostępnego w poprzedniej perspektywie, koniec tego okresu został wyznaczony na dzień 31 grudnia 2020, czyli trzy lata od zamknięcia programu operacyjnego (tj. 31 grudnia 2017).

Na koniec jeszcze kilka uwag o błędach popełnianych przez beneficjentów w dokumentacji, które nie muszą skutkować od razu koniecznością zwrotu środków, ale mogą opóźnić rozliczenie projektu. Sięgając po środki publiczne, nie da się, niestety, ominąć biurokracji, a cała dokumentacja musi być skrupulatnie opisywana. Do najczęściej popełnianych przez beneficjentów błędów należy np. brak opisów na dokumentach rozliczeniowych (fakturze lub rachunku) lub opis niezgodny z harmonogramem projektu, np. brak przyporządkowania wydatku do zadania. Beneficjent musi także posiadać protokoły odbioru usług wykonanych przez zewnętrznych dostawców na rzecz projektu.

Dużo poważniejszym błędem jest nieprzestrzeganie zasad postępowania ofertowego. I mowa tu nie tylko o prawie zamówień publicznych, ale także o nieprzestrzeganiu zasady konkurencyjności, czyli np. wyborze oferenta z wolnej ręki lub nieskierowania zapytań ofertowych do co najmniej trzech potencjalnych dostawców.

I wreszcie zmiany w harmonogramie. Podczas realizacji projektu może się zdarzyć, że pewnych jego elementów nie można zrealizować z obiektywnych przyczyn lub ich realizacja musi ulec przesunięciu. Niezgłoszenie zmian do instytucji pośredniczącej lub zgłoszenie ich zbyt późno również może negatywnie wpłynąć na wskaźniki i w najgorszym przypadku zaowocować zwrotem dotacji.

Fundusze unijne mogą być doskonałym instrumentem służącym rozwojowi przedsiębiorstwa. Jednak jak w każdym przypadku, tak i tu potrzebna jest rozwaga.

Izabela Wierzchacz-Langner

Przypisy:

  1. Stan na koniec września 2015 r. – źródło: https://www.mir.gov.pl/strony/zadania/fundusze-
    europejskie/wykorzystanie-projekty-i-efekty-funduszy-europejskich/fundusze-europejskie-na-lata-2007-2013/efekty-funduszy-europejskich/[24.11.2015]
  2. http://www.polskieradio.pl/42/273/Artykul/1243499,Co-czwarta-firma-nieprawidlowo-wydawala-pieniadze-z-UE [24.11.2015]
  3. Raport „Finansowanie MSP ze środków UE" dostępny na stronie http://dotacjomat.pl/finansowanie-msp-ze-srodkow-ue-raport/[24.11.2015]
  4. http://serwisy.gazetaprawna.pl/msp/artykuly/793566,duze-problemy-malych-firm-z-dotacjami-ue.html [24.11.2015]
 

Zaloguj się aby komentować.